خشکبار چیست؟ انواع خشکبار به طور کامل

خشکبار شامل محصولات خوشمزه‌ای نظیر انواع آجیل‌ها و میوه‌های خشک است و مجموعه‌ای از خوراکی‌های خوشمزه را دربر‌می‌گیرد. این دسته از خوراکی‌ها علاوه بر داشتن طعم دلچسب و ملس دارای خواص زیادی هستند و می‌توان از آنها به عنوان یک میان وعده سالم و مقوی  استفاده کرد. همچنین با استفاده از خشکبار می‌توان غذاهای مختلفی نظیر خورشت فسنجان، آش آلو و غیره را هم تهیه کرد. در ادامه مطلب انواع خشکبار به همراه ویژگی و خواص آنها بررسی خواهد شد.

معرفی انواع خشکبار

خشکبار شامل انواع آجیل‌ها و مغزیجات (گردو، بادام، پسته، فندوق، بادام هندی و غیره) و میوه‌های خشک شده (زردآلو، توت انجیر، کشمش و غیره) است که به صورت طبیعی و دستی و یا با کمک دستگاه‌های صنعتی خشک می‌شوند. این دسته از خوراکی‌ها دارای خواص زیادی بوده و در مقایسه با میوه‌های تر حجم کمتر و ماندگاری بیشتری دارند. همچنین از آنها به عنوان خوراکی‌های مغذی  خوشمزه یاد می‌شود. به عبارت دیگر خشکبارها سرشار از فیبر، کربوهیدرات، انواع ویتامین، چربی‌های سالم، آنتی‌اکسیدان و غیره هستند.

در قدیم برای جلوگیری از فاسد شدن و استفاده از میوه‌ها در طولانی مدت، آنها را خشک می‌کردند. خشک کردن میوه‌ها و مغزیجات موجب از بین رفتن ارزش غذایی آنها نمی‌شود، بلکه آنها در این فرایند فقط رطوبت خود را از دست داده و برای مدت زمان بیشتری قابل نگهداری و استفاده می‌شوند.

لیست انواع خشکبار:

در ادامه به بررسی انواع خشکبار به طور کامل می پردازیم.

انجیر خشک

انجیر خشک یکی از بهترین و پرخاصیت‌ترین انواع میوه خشک شده به شمار می‌رود که طرفداران بسیار زیادی دارد. این میوه مفید دارای دو نوع انجیر سفید و سیاه است که هر دو نوع آن قابل خشک کردن و استفاده به عنوان خشکبار را دارد.

توت خشک

یکی دیگر از میوه‌های خشک پرخاصیت و معروف موجود در بازار، توت است. توت خشک شده دارای طعم شیرین و خوشمزه‌ای بوده و به دلیل برخورداری از قند طبیعی و مفید می‌تواند به عنوان جایگزین قندهای مصنوعی، مصرف شود.

به همین دلیل بسیاری از افراد مبتلا به دیابت این نوع میوه خشک را به جای قند استفاده می‌کنند. ناگفته نماند که توت نیز در انواع مختلفی وجود دارد و علاقمندان به این نوع میوه خشک می‌توانند در هنگام خرید، بر اساس سلیقه و ذائقه خود یکی از انواع توت سیاه یا سفید را انتخاب نمایند.

برگ خشک زردآلو

یکی دیگر از میوه‌های خشک معروف که خشک کردن آن از قدیم نیز رایج بوده شامل برگ خشک زردآلو است. از برگ زردآلو خشک علاوه‌بر میان وعده در آشپزی نیز استفاده می‌شود. برخی تصور می‌کنند که برگه قیسی و برگه زردآلو یکسان هستند. اما باید گفت که برگه زردآلو و برگه قیسی با هم فرق داشته، و هر کدام از آنها با استفاده از خشک کردن نوع خاصی از زردآلو به دست می‌آیند.

آلو خشک

آلو خشک در انواع مختلفی نظیر آلوی ترش، آلوی بخارا و آلوی شوقان وجود دارد و از آن هم به عنوان تنقلات و هم در آشپزی استفاده می‌شود.

انواع کشمش

یکی از رایج‌ترین و همچنین پرطرفدارترین و پرخاصیت‌ترین انواع خشکبار و میوه‌های خشک شده، کشمش است. خشک کردن انواع مختلف انگور از دیرباز رایج بوده و در حال حاضر نیز این میوه خوشمزه طی فرایندهای طبیعی و مصنوعی خشک شده و در بازار وجود دارد. باید گفت که کشمش‌ها دارای انواع مختلفی هستند که محبوب‌ترین و پرطرفدارترین آنها شامل کشمش پلویی، کشمش سبز و کشمش پیکامی است.

انواع خرما

برخی از انواع خرما به صورت خشک به بازار عرضه می‌شوند. این نوع از خرما نظیر رطب، خرمای زاهدی، خرمای مضافتی و خرمای کبکابی نیز طی فرایند طبیعی خشک شده و به عنوان خرمای خشک در دسترس مردم قرار می‌گیرند.

برگ هلو

برگه هلو نیز از جمله برگ‌های خشک میوه‌های پرطرفدار بوده که در حال حاضر هم به صورت طبیعی و هم با استفاده از دستگاه‌های خشک کن مخصوص، خشک شده و در اختیار طرفداران این نوع میوه قرار می‌گیرد.

آجیل شور

یکی از رایج‌ترین و پرطرفدارترین انواع آجیل شامل آجیل شور است. این نوع آجیل با ترکیب انواع دانه‌های روغنی بو داده نظیر تخمه کدو و چینی با انواع مغزیجات نظیر پسته، بادام، فندق، بادام زمینی و غیره به دست می‌آید. همه مواد موجود در این ترکیبات با استفاده از نمک بو داده می‌شوند و طعم شوری دارند.

آجیل مشکل گشا

این نوع آجیل با ترکیب بادام زمینی، بادام درختی، پسته، کشمش، نخودچی، نقل، انجیر و توت به دست می‌آید. بسیاری از خانواده‌ها در مراسمات مذهبی جهت رفع مشکلات و برآورده شدن حاجت‌های خود بسته‌های کوچک آجیل مشکل گشا را پخش می‌کنند.

مقاله مرتبط: آجیل مشکل گشا چیست؟ خرافه یا یک رسم قدیمی؟

آجیل شیرین

آجیل شیرین از ترکیب کشمش، بادام، پسته، مغز گردو و نخودچی به دست می‌آید و ترکیبات موجود در این آجیل طی فرایندی با استفاده از شکر شیرین شده و طعم خوشمزه و دلچسبی پیدا می‌کنند.

آجیل چهار مغز

یکی دیگر از ترکیبات پرطرفدار و همچنین بسیار مقوی آجیل و خشکبار شامل آجیل چهار مغز است که از ترکیب بادام هندی، بادام درختی، فندق و پسته تهیه می‌شود. البته برخی از علاقمندان به مصرف آجیل و خشکبار می‌توانند بر اساس سلیقه و ذائقه خود ترکیبات این نوع آجیل را تغییر دهند.

تفاوت خشکبار با آجیل

بسیاری از مردم خشکبار و آجیل را یکسان تلقی می‌کنند، اما باید گفت که آجیل و خشکبار جدا از هم بوده و هر کدام خواص و ویژگی‌های منحصر به فرد خود را دارند. به عبارت دیگر آجیل‌ها شامل گردو، بادام و دیگر مغزیجات هستند و بخشی از انواع خشکبار محسوب می‌شوند.

خشکبار شامل طیف گسترده‌ای از خوراکی‌ها بوده و انواع دیگر آن شامل میوه‌های خشک شده نظیر توت، برگه زردآلو، انجیر، برگه هلو، کشمش و غیره هستند. به عبارت دیگر خشکبار شامل ۲ دسته کلی آجیل‌ها (دانه‌های ریز مغزی) و میوه‌های خشک شده می‌شود.

فواید استفاده از انواع خشکبار

همانطور که عنوان شد خشکبار شامل مجموعه‌ای از میوه‌های خشک، مغزیجات و مغزدانه‌های خوشمزه‌ای است که به صورت خام، شور و شیرین با یکدیگر ترکیب شده و مورد استفاده قرار می‌گیرند. به طور کلی مصرف خشکبار با فواید بسیار زیادی به همراه است و هر کدام از آنها بسیاری از املاح و ویتامین‌های مورد نیاز بدن را به همراه دارند.

بنابراین زمانی که با یکدیگر ترکیب می‌شوند، می‌توانند به عنوان یک منبع غذایی کامل و غنی تلقی شوند. به‌ همین دلیل می‌توان گفت که استفاده از خشکبار بسیاری از نیازهای غذایی بدن انسان را برطرف می‌کند. برخی از مهم‌ترین فواید قابل ذکر برای استفاده از خشکبار شامل موارد زیر هستند.

جلوگیری از ابتلا به چربی خون

بسیاری از خشکبار نظیر مغزیجات و ریز مغزها سرشار از چربی غیراشباع هستند. به همین دلیل استفاده از آنها موجب دفع چربی‌های ناسالم موجود در خون شده و همچنین از ابتلای انسان به چربی خون جلوگیری می‌کنند.

جلوگیری از ابتلا به بیماری‌های گوارشی

خشکبار، مخصوصاً میوه‌های خشک سرشار از فیبر بوده و به همین دلیل استفاده از آنها موجب تقویت سیستم گوارشی انسان می‌شود. به همین دلیل کسانی که از خشکبار استفاده می‌کنند نسبت به دیگر افراد کمتر در معرض بیماری‌های گوارشی قرار دارند.

رشد پوست و مو

یکی دیگر از خواص خشکبار این است که مصرف روزانه آن موجب شادابی پوست و بهبود رشد و تقویت موها می‌شود. زیرا استفاده از خشکبار موجب افزایش خاصیت الاستیسیته پوست شده و در نتیجه مقاومت آن را در برابر عوارض ناشی از افزایش سن و همچنین عوامل مخرب محیطی افزایش می‌دهد.

افزایش سیستم ایمنی بدن

خشکبارها سرشار از املاح و آنتی اکسیدان هستند به همین دلیل کسانی که عادت به مصرف خشکبار دارند، در برابر بیماری‌ها مخصوصاً بیماری‌های ویروسی نظیر آنفولانزا و سرماخوردگی از مقاومت بدنی بیشتری برخوردار هستند.

جلوگیری از ابتلا بیماری‌های مزمن

آجیل و خشکبار به دلیل برخورداری از ترکیبات سالم و مغذی و همچنین چربی‌های خوب از ابتلای بدن به انواع بیماری‌های مزمن نظیر فشارخون، چربی‌خون، دیابت و همچنین بیماری‌های قلبی و عروقی جلوگیری می‌کنند. همچنین خشکبار برای تقویت استخوان‌ها و جلوگیری از پوکی استخوان نیز بسیار مفید و موثر هستند.

تقویت حافظه

برخی از خشکبار نظیر گردو سرشار از فسفر، اسیدهای چرب، مس، آهن، منیزیم، امگا ۳، ویتامین‌های گروه ب، پتاسیم و غیره بوده و به همین دلیل مصرف مداوم و به اندازه آن منجر به تقویت حافظه و ذهن می‌شود.

کاهش وزن

تجربه و همچنین تحقیقات به عمل آمده ثابت کرده‌اند که استفاده از خشکبار برای کاهش وزن می‌تواند بسیار موثر باشد و به همین دلیل در حال حاضر بسیاری از متخصصان در رژیم‌های لاغری خود این دسته از مواد غذایی را قرار می‌دهند.

تقویت قوای جنسی

خشکبار غنی از ویتامین‌های A، B، C و K هستند. به همین دلیل استفاده از آنها علاوه بر تقویت نیروی جسمانی منجر به تقویت قوای جنسی نیز می‌شود.

خشکبار با پوست یا بدون پوست؟

یکی از پرسش‌های رایج هنگام خرید خشکبار، انتخاب بین نوع با پوست یا بدون پوست آن است. هر یک از این دو نوع، مزایا و معایب خاص خود را دارند و انتخاب میان آن‌ها به نوع مصرف و شرایط نگهداری بستگی دارد.

خشکبار با پوست معمولاً ماندگاری بیشتری دارد؛ زیرا پوست طبیعی آن مانند یک لایه محافظ عمل کرده و از نفوذ هوا، رطوبت و آلودگی جلوگیری می‌کند. به همین دلیل، این نوع خشکبار برای نگهداری طولانی‌مدت گزینه مناسب‌تری محسوب می‌شود و معمولاً تازگی خود را بهتر حفظ می‌کند.

در مقابل، خشکبار بدون پوست استفاده آسان‌تری دارد و برای مصرف روزانه، آشپزی و شیرینی‌پزی انتخاب رایج‌تری است. با این حال، به دلیل تماس مستقیم مغز با هوا، این نوع خشکبار سریع‌تر دچار افت کیفیت می‌شود و نیازمند نگهداری دقیق‌تر در ظروف دربسته و محیط خنک است.

در مجموع، اگر هدف نگهداری بلندمدت باشد، خشکبار با پوست توصیه می‌شود و اگر سهولت مصرف در اولویت قرار دارد، نوع بدون پوست انتخاب مناسب‌تری خواهد بود.

چطور خشکبار تازه را از نوع مانده و قدیمی آن تشخیص دهیم؟

تشخیص تازگی خشکبار نقش مهمی در حفظ سلامت مصرف‌کننده و بهره‌مندی از ارزش غذایی آن دارد. خشکبار کهنه و مانده، علاوه بر کاهش کیفیت، ممکن است باعث بروز مشکلات گوارشی یا حساسیت شود. برای تشخیص خشکبار تازه از نوع قدیمی، توجه به چند عامل ضروری است.

• ظاهر خشکبار: خشکبار تازه معمولاً رنگ طبیعی، یکنواخت و شفاف دارد. در حالی که نمونه‌های مانده اغلب کدر، تیره یا دارای لکه‌های غیرعادی هستند. چروک‌شدگی بیش از حد یا شکستگی زیاد نیز می‌تواند نشانه کهنگی باشد.
• بو خشکبار: خشکبار تازه بوی طبیعی و مطبوعی دارد؛ اما خشکبار مانده معمولاً بویی ترش، ماندگی یا حتی بوی روغن فاسدشده می‌دهد. این موضوع به‌ویژه در مغزهایی مانند گردو و بادام بیشتر قابل تشخیص است.
• طعم و مزه: تلخی، تندی غیرطبیعی یا بی‌مزه بودن خشکبار می‌تواند نشان‌دهنده اکسید شدن چربی‌ها و کهنگی محصول باشد. همچنین وجود حشرات ریز، گرد سفید یا آثار کپک، نشانه‌ای واضح از فساد و غیرقابل مصرف بودن خشکبار است.

روش‌های استفاده از خشکبار

خشکبار به دلیل تنوع بالا و ارزش غذایی قابل‌توجه، کاربردهای گسترده‌ای در رژیم غذایی دارد. رایج‌ترین روش مصرف، استفاده مستقیم به‌عنوان میان‌وعده است که به‌ویژه برای کودکان، ورزشکاران و افرادی با فعالیت بدنی بالا مناسب است.

در آشپزی نیز خشکبار نقش مهمی ایفا می‌کند. از مغزها و میوه‌های خشک در تهیه غذاهایی مانند پلوهای مخلوط، خورش‌ها و سالادها استفاده می‌شود که علاوه بر افزایش ارزش غذایی، طعم و بافت غذا را بهبود می‌بخشند.

خشکبار در شیرینی‌پزی و تهیه دسر نیز کاربرد فراوانی دارد. کیک‌ها، شیرینی‌های سنتی، حلوا، باسلوق و انواع دسرهای خانگی بدون استفاده از خشکبار، کامل به نظر نمی‌رسند. همچنین در رژیم‌های غذایی سالم، از خشکبار به‌عنوان جایگزینی مناسب برای تنقلات ناسالم استفاده می‌شود.